از سر دل تنگی

يادداشتهاي پراكنده

جیران ها ی قاجاریه

 

در تاریخ خاندان قاجار دو زن به نام جیران وجود دارند که هر دو به طریقی در این سلسله تاثیر داشتند ، اولین جیران زن محمد حسن خان قاجار یعنی مادر آقا محمد خان بنیان گذار سلسله قاجارها بود  و قاجارها را در مسیر رسیدن به قدرت قرار داد و دومین جیران  زن ناصرالدین شاه بود که تا روزی که زنده بود شاه  را در دستان خود داشت

مادر آقا محمد خان زنی شجاع ، مدیر و دانا بود و تا روزی که زنده بود مدیریت طایفه اشاقه باش قاجار با او بود  و مشکل شوهرش محمد حسن خان هم از طمع سبز علی بیک حاکم استر آباد که از طرف نادر شاه تعیین شده بود و قبل از حکومت سمت آبدارچی نادر را داشت و در زمان کریمخان زند فرمانده سپاه او شده بود قرار گرفت و این کشمکش برای تصاحب جیران سبب یاغی گری قاجارها شد

بعد از سیل و از بین رفتن احشام و دارائیهای اشاقه باش گردید ، محمد حسن خان همسر و پسر تازه به دنیا آمده اش که بعدها قاجارها را به پادشاهی رساند به شهر استر آباد برد  و حاکم استرآباد وقتی از زنانی دیگر داستان زیبائی جیران را شنید به مناسبتی او را دید و دلباخته زن رئیس طایفه اشاقه باش شد

جیران از دست او فرار کرد و کسان حاکم را که برای ربوده شدنش فرستاده شده بودند توسط شخص جیران کشته و دستگیر شدند و جنگ و کینه نمایان شد

بعد از سرگردانی محمد حسن خان در مشهد برای ملاقات با نادر و بی نتیجه بودن اقامت بی نتیجه یک ماهه او  برای دریافت معافیت مالیاتی که مجموعا نقشه حاکم برای دور کردن خان بود و او وقتی موضوع را فهمید بسرعت به محل ایلش آمد

دریافت کنندگان مالیات به سراغش آمدند و با اینکه از سیل و مشکلات خبرداشتند از او درخواست مالیات کردند و سردسته آنها علنا به خان پیشنهاد داد جیران را طلاق دهد تا مدتی حاکم به آرزویش برسد

فشار به اشاقه باش آنها را به کوچ به سرزمین ترکمانها کشاند و در آنجا علاوه بر دامداری توانستند کشاورزی را هم یاد بگیرند

بعد از قتل نادر آنها به سرزمینشان برگشتند و در جنگی استرآباد را تصرف کردند و با ملحق شدن به حکومت شاهرخ که بعد از علیقلی خان و ابراهیم خان به عنوان نوه نادر به حکومت رسیده بود توانست به طایفه اش سر و سامانی بدهد و نشان دهد مردی لایق برای بدست آوردن حکومت است 

در تمام زمانی که محمد حسن خان در شهرهای مختلف در حال جنگ بود ، حکومت استر آباد و مدیریت ایل قاجار با جیران بود

 پس از شکست و کشته شدن محمد حسن خان توسط سپاه کریمخان زند  آنهم از عجائب روزگار به دست سبز علی بیک ( دشمن دیرینه اش) جیران نیز به علت بیماری دیابت از دنیا رفت  و به قدرت رسیدن پسر بزرگش که برای تربیتش بسیار زحمت کشیده بود را ندید

جیران یار شوهر و مدیری عاقل و سیاستمدار و برای فرزندانش مادری معلم بود

واما جیران دوم ، دختر یک نجار اهل تجریش بود  و چشمان زیبایش که سلاحش بود برای شکار ناصرالدین شاه قاجار ،که از طریق مادر اعلیحضرت به اعلیحضرت معرفی شده بود

 او در شکار هم دوش شاه بود و سه فرزند برای شاه آورد دو پسر و یک دختر ، دو پسرش به ترتیب به دنیا آمدن ولیعهد شدند و حتی دومی در گهواره امیر توپخانه شد و پدر بی سوادش شد حاکم ولایت و برادران بی سواد تر از پدر هم به مقاماتی رسیدند

همه اینها نبود الا از علاقه شاه به جیران و شاه در دست جیران بود برای اجرای تمام خواسته هایش

هر سه فرزند جیران در همان طفولیت مردند و جیران هم بعد از مردن بچه هایش دق کرد و مرد در حالی که هنوز بیست سال نداشت

و جالبتر اینکه علاقه شاه به او هرگز کم نشد و زمانی که در حرم حضرت عبدالعظیم ترور شد با حالت تیر خورده و خون ریزان خودش را به قبر جیران رساند و در جوار قبر معشوق مرد

 

 

+ سید جلال حسینی آجی بوزایه ; ۱۱:٠٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱
comment نظرات ()